Sosyal güvenlik uzman? Ali Tezel,

KEY’le ilgili en çok merak edilen 10 soruyu NTVMSNBC okurlar? için yan?tlad?.

10 soruda KEY
        
YASEM?N ARPA
NTV-MSNBC
Güncelleme: 12:17 TS? 07 Temmuz 2008 Pazartesi

?STANBUL - Konut Edindirme Yard?m? (KEY) ödemelerinin ne zaman yap?laca?? henüz netle?medi. Sosyal güvenlik uzman? Ali Tezel, ödemelerin Eylül-Ekim ay?na do?ru sarkabilece?ini söyledi. Peki KEY’de ödemeler nas?l yap?lacak? Listede ad? olmayanlar ne yapacak? Mirasç?lar da KEY alabilir mi? NTVMSNBC KEY’de merak edilenleri Ali Tezel’e sordu, 10 maddede toplad?. ??te KEY’le ilgili merak edilenler…
Haberin devam?

KEY PARASINI NEREDEN VE NASIL

* KEY al?p almayaca??m?z? nas?l ö?renebiliriz? Ödemeler nas?l yap?lacak? Param?z? nereden alabiliriz?
Bu konuyla ilgili, 31 Temmuz’dan sonra olmak kayd?yla veya 31 Temmuz’a kadar tasfiye halindeki Emlak Bankas? Anonim ?irketi yönetim kurulunca önce Resmi Gazete’de daha sonra da bir web sayfas?nda vatanda?l?k numaras? girilerek ne kadar KEY ödemesi al?naca?? hakk?nda bilgi sahibi olabilirsiniz. Bu konuda www.keyodemeleri.com diye site var. Hak sahipleri ödeme tutarlar?n? T.C. kimlik numaralar?n? girerek bu siteden ö?renebilecek. Hak sahipleri kendilerine en yak?n Ziraat Bankas? ?ubesine giderek, T.C. kimlik numaralar?yla KEY hesaplar?nda biriken paray? alabilecek.

KES?N B?R TAR?H SÖYLEMEK MÜMKÜN DE??L

* KEY’le ilgili ödemeler tam olarak ne zaman yap?l?r, paray? na zaman alabilece?iz?
Bunun normal ?artlarda -resmi aç?klamay? söylüyorum- Devlet Bakan? Mehmet ?im?ek taraf?ndan Emlak Bankas? yönetim kurulunun talebi üzerine 31 Temmuz’a kadar listelerin aç?klanmas? ve al?nacak paralar?n aç?klanmas? ertelendi. Tabii bu arada gayri resmi olarak Emlak Gayrimenkul Yönetim Kurulu Üyesi’nin aç?klamas? vard? biliyorsunuz. Orada diyordu ki; “Bu paralar?n 7 ila 20 Temmuz aras?nda Ziraat Bankas?’n?n ödenmesi mümkün” diyordu. Bu bana göre resmi aç?klama say?lamaz. Çünkü daha top, Emlak Gayrimenkul Yat?r?m Ortakl???’na geçmedi. Ne zaman ki listeler aç?klan?r, listeler Resmi Gazete’de yay?nlan?r, o gün top Emlak Gayrimenkul Yat?r?m Ortakl???’na geçecek. ?u anda bütün bu i?lemler tasfiye halindeki Emlak Bankas? Yönetim Kurulu’nda. Onlar da 31 Temmuz 2008’e kadar süreleri var. O tarihe kadar aç?klayabilirler.

?u gün diye kesin bir tarih söylemek mümkün de?il. Hatta 31 Temmuz’dan sonra da yasa de?i?tirilerek bu sürenin -çünkü yasa ancak 31 Temmuz’a kadar uzatmaya izin veriyor daha fazla uzatmaya imkan vermiyor- Eylül-Ekim ay?na do?ru uzat?labilece?ini tahmin ediyorum. Çünkü ?u anda iç borçlanman?n maliyeti çok yüksek yüzde 20’leri a?m?? durumda. Bu paralar da iç borçlanmaya ödenece?ine göre, yüksek mebla?lar ödenerek KEY’in ödenemeyece?ini dü?ünüyorum. Tabii bu arada yerel seçimleri dü?ünürsek yerel seçimlere yak?n bir tarihte ödenmesinin ödemeyi yapacak olan ki?iler için daha uygun olaca??n? dü?ünebilirler.

H?SSE SENED? M?, PARA MI AVANTAJLI?

* KEY’de para yerine hisse senedi verilebilece?i de aç?kland?. Hangisi daha avantajl?, hisse mi para m??
Evet, yasa gere?ince Emlak Gayrimenkul Yat?r?m Ortakl???’ndan para alabilece?iniz gibi her birimizin Emlak Gayrimenkul Yat?r?m Ortakl???ndan para de?erimize dü?en hisse alabilme hakk?m?z da var. Herhangi bir hisseyi de?il, sadece Emlak Gayrimenkul Yat?r?m Ortakl??? hisselerini alabilirsiniz. Bu hisselerde toplam hisse de?erleri -3 milyar YTL. Yani 3 katrilyon-. 3 katrilyon de?er içinde bize dü?en rakam? bulursak; diyelim ki bize dü?en bin YTL olsun, 3 milyarda bin YTL kadar bir hissemiz olacak demektir. Ne kadar hisse sahibi olaca??na vatanda?lar karar versin, biz buna devede kulak gibi diyebiliriz. Ben paray? tavsiye ederim. ?undan dolay? paray? tavsiye ederim: 2008 y?l?na kadar olan dönemde Emlak Gayrimenkul Yat?r?m Ortakl??? de?erini 4.67 kat artt?rm??. Ama ayn? dönemde özel sektör ve borsaya kote olmu? ?irketler de?erlerini 10 ila 12 kat artt?rm??lar. Bu anlamda hisse senedi al?rsak de?erinin çok fazla artmayaca??n? dü?ünüyorum.

* Ödemenin hakk?m?z olan para olup olmad???n? nas?l anlayaca??z?
Bunu anlamak çok zor ama ?öyle bir ?ey var; ?ayet ki?i 1987 y?l?nda ba?layan KEY ödemelerinde 95 y?l?n?n sonuna kadar 9 y?l ad?na aral?ks?z KEY ödenmi?se aç?klanan tavan rakam kadar almas? lâz?m. Resmi rakamlar 1.400 YTL civar?ndayd?. 9 y?l boyunca ad?na KEY ödenmi?se ve aç?klanan bu rakamdan daha az ol?rlarsa bu ki?iler az ald?klar?na kani olsunlar. Ama bu ki?i 9 y?ldan daha az KEY ödenmi? bir ki?iyse, bunu hesaplamas? hemen hemen imkans?z.

L?STEDE ADI OLMAYANLAR

* Listede ad? olamayanlar için ba?vurulacak yol nedir?
Listede ad? olmayanlar için iki ??k var. E?er ki?i özel sektörde çal??an birisiyse, ba?l? oldu?u Sosyal Güvenlik Kurumu’na eski ad?yla SSK’ya müracaat edecek. Ki?i o tarihlerde kamuda çal??m??sa -ister kamu i?çisi olsun, ister kamuda memur olsun, ister sözle?meli olsun- çal??t??? kamu kurumuna ba?vuracak. Zira Emlak Gayrimenkul Yat?r?m Ortakl???’nda olan bu senetlerin bu hisselerin liste bildirimlerini özel sektör çal??anlar? için SSK yapt?. Kamu çal??anlar? içinde çal??t?klar? her bir kurum listeler halinde bildirdi.

Listeyi eksik bildiren kuruma müracaat edip,”O tarihlerde ben ?urada çal??t?m. ??te belgelerim” diyerek belgeyle müracaat etmesi gerekiyor. Belge ile müracaat ettikleri takdirde ba?vurduklar? kendi durumlar?na göre kamu kurumu veya SSK, belgeleriyle vatanda??n getirdi?i belgeleri kontrol edecek vatanda??n itiraz? do?ruysa bu durumda Emlak Gayrimenkul Yat?r?m Ortakl???’na yeniden liste gönderip, “Bu ki?i için ?u kadar ödenmesi gerekir, biz eksik bildirmi?iz” diyecek.

Ancak ki?inin getirdi?i belgeyle kamu kurumunun veya SGK’n?n elindeki belgeler uyu?muyorsa, ki?inin itiraz? reddedilecek. Bütün bunlardan sonra ki?i yine içi rahat etmezse hatta daha da alaca?? oldu?unu dü?ünüyorsa yarg? mercilerinde hakk?n? arama imkan? da var. Özetle; Listelerde adlar?n? mutlaka kontrol etsinler; adlar? varsa birinci basama?? geçtiler demektir. Adlar?n?n kar??s?ndaki rakam? kontrol etsinler. Rakama kani olmuyorlarsa ellerinde de belge bulunma ihtimali var ise o belgelerle bahsedilen kamu kurumlar?na veya SSK’ya müracaat etsinler. Bundan da sonuç alamazlarsa bir mahkemeye gitmelerini tavsiye ederim.

LOJMANDA KALAN MEMURLAR

* O dönemde lojmanda kalan memurlar KEY’den yararlanam?yor mu?
Evet o tarihte lojmanda kalanlar için KEY ödemesi yap?lmad?.

ÖDEME SADECE E?LERDEN B?R?NE YAPILACAK

* Kar? koca devlet memuru ise ödeme kime yap?lacak?
Kar? ve koca ikisi de devlet memuru ise, ödeme sadece e?lerden birine yap?lacak. Tercih kullan?lmazsa bu tercihin kocan?n üzerinde oldu?u kabul edildi. Tabii ?imdi onlardan bo?ananlar varsa sadece kocalar? alacaklar, e?leri alamayacaklar.

M?RASÇILARIN DURUMU

* Bizzat kendimiz mi gidip almal?y?z, bir yak?n?m?z alabilir mi? Mirasç?lar da KEY alabilir mi?
Ki?i vefat etmi?se, geride kalan mirasç?lar? ellerinde bulunan veraset ilam?yla bankadan kendi adlar?na dü?en hisselerini alabilirler. Ki?i hâlâ sa? ise normalde kendisinin gitmesi gerekiyor; nüfus cüzdan?yla. Ancak ki?i kendi gitmek istemiyorsa noterden bir vekaletname düzenleyerek ba?kas?n?n gitmesini temin edebilir.

* ??verenin KEY ödemelerini ad?m?za yat?r?p yat?rmad???n? nas?l anlar?z? Para zorunlu olarak kesiliyor muydu? ??veren ödeme yapmad?ysa yine de KEY alma hakk?m var m??
Kamu kurumlar?nda çal??anlar için herhangi bir i?çi say?s? olmaks?z?n herkesin KEY kesintisi ödemesi yap?ld?. Özel sektörde çal??anlar için ise 10 veya daha fazla i?çi çal??t?ran i?verenleri bu KEY ödemesini yapmas? gerekiyordu. E?er bu arkada?lar?m?z 10 veya daha fazla i?çi çal??t?ran i?verenlerin yan?nda çal??mam??larsa adlar?na KEY ödemesi yap?lmam??t?r. 10 veya daha fazla i?çi çal??t?ran i?verenin yan?nda çal??m??larsa onlar?n ad?na KEY ödemesi mutlaka yap?lm??t?r.

KAMUDA ÇALI?AN HERKESTEN KEY KES?NT?S? YAPILDI

* Kamuda sözle?meli olarak çal??anlar?n KEY alamayacaklar? do?ru mu?
Hay?r. O tarihlerde kamuda çal??an herkesten KEY kesintisi yap?ld?.